Fanlog Radio 1 Journaal

door Inger Stokkink

De Nederlandse radio lijkt een golfje van zelfreflectie achter de rug te hebben. Ongeveer gelijktijdig las ik een paar stukken over radio: eentje op De Nieuwe Reporter, en eentje op ons eigen fanlog, als terugblik op WAF en NPOX.

Als fan, luisteraar en beginnend radiomaker voelde ik me vreemd genoeg toch het meest aangesproken door de bijdrage van De Nieuwe Reporter. Hamvraag daar was: wat wil de luisteraar, en wat moet een radiomaker daarmee?

Klapper Communicatie heeft onderzoek gedaan, en dit is wat de luisteraar wil, in de woorden van Nieuwe Reporter Daisy Sheer: ‘[V]errast worden door unieke standpunten en emotioneel betrokken raken bij een onderwerp dat volgens een heldere invalshoek is uitgewerkt.’ Te technische of specialistische onderwerpen worden niet gewaardeerd.

Verrast worden, oké, maar emotioneel betrokken raken? Wat is dat toch, die fascinatie voor emoties? Gooit Sheer hier de begrippen emotie en intimiteit niet door elkaar?

Want als radio iets is, dan is het een intiem medium. Je zit in je kamer, of in de auto, of je hebt je koptelefoon op, en je luistert naar die ene, of die paar stemmen die je gezelschap houden. Of er dwarrelt wat muziek om je heen. Of je mag oorgetuige zijn van een ontmoeting tussen twee mensen.

Zo hoorde ik deze week een fascinerend gesprek tussen drummer Pierre Courbois en Casa Luna-presentator Frank du Mosch, zelf  drummer zo bleek. Er ontstond een gespecialiseerd drummersgesprek over vijfkwartsritmes en brushtechniek, dat me ver boven de pet ging. Luister hier.

Maar het enthousiasme van twee mannen die elkaar hóórbaar vonden, en tussen neus en lippen door de luisteraar meteen bijpraatten, gaven mij het knusse gevoel van vroeger. Je zit onder de tafel op een verjaardag, de grote mensen hebben het over grotemensendingen en gaandeweg begin je dingen te begrijpen. Ze prikkelen je nieuwsgierigheid. Je hoeft het niet eens te begrijpen, maar je kunt je deelgenoot voelen van twee mensen die elkaar vinden.

Die losse, vrijblijvende luisterpositie hoort óók bij radio. Want radio staat vaak aan als mensen daarnaast nog iets anders doen. Autorijden, strijken, bollen pellen, verven, dweilen. Handelingen die het luisteren naar iets anders niet uitsluiten. Persoonlijk vind ik dat de verdienste van radio. Daarom wantrouw ik onderzoeken waarin luisteraars heel bewust luistercorvee hebben en hun waardering moeten uitspreken, zoals gebeurde in het onderzoek van Klapper Communicatie.

En daarom ook kan ik me wel een beetje vinden in Chris Kijne van de VPRO die de wens van de luisteraar op de vierde plaats vindt komen. Daarvoor komen de vragen wie de luisteraar is, wat die bij een omroep zoekt, en wat de omroep de luisteraar wil bieden. Eigenlijk snap ik die vragen niet, maar wat ik wel weet, is dat ik als luisteraar een mix wil van oud en nieuw. Van bevestiging en uitdaging. Een ouwe tophit, een recensie van een nieuwe computertoepassing, een letterlijke stem uit het verleden, een interview met een nieuwe ster aan het firmament van, als het dan echt moet, voetbal. Of juist een sport of hobby die me nog nooit heeft getrokken.

Wat ik als luisteraar eigenlijk wil, is oorspronkelijkheid. Niks geen meebuigen met de tijdgeest, maar de tijdgeest juist kritisch bevragen. Een eigen geluid zonder ijdelheid. Dus laat alle praat over ’passie’ en ‘ervoor gaan’ maar links liggen: luister naar de radiomakers en hun gasten die hun passies uitleven. Het leven is te kort om te wachten tot het leuker wordt.