Fanlog Radio 1 Journaal

door Hansje Hardenberg

Er waren workshops, masterclasses, themadiscussies, expo’s, demo’s en speeddatings. En er waren lunches, borrels en prijzen. Nu zitten zowel het WAF als het NPOX – de twee grote omroepfestivals die op 19 en 20 november werden gehouden – er op. Hoe wás ‘t, vroegen we aan Marwil Straat (WAF) en Ivo Lochtenberg (NPOX).

Geslaagd
“Het moet allemaal nog even bezinken en ook de reacties van de makers wachten we nog af, maar mijn eerste reactie is absoluut positief,” reageert Marwil Straat. “Volgens mij was het een geslaagd festival met een volledig uitverkocht programma, volle zalen, enthousiaste mensen. Goede discussies. Er werd veel genetwerkt en er werden ervaringen uitgewisseld tussen radiomakers uit alle hoeken en gaten van het vak.”
Ook Ivo Lochtenberg kijkt enthousiast terug op de eerste editie van het NPOX. Sterker nog, hij is “Apetrots! (Zonder daarmee weer input te willen geven voor allerlei discussies over politieke standpunten.) Het was energiek, vitaal, ontspannen én inhoudelijk. Een feest waaraan meegebouwd werd door 1500 publieke omroepers. En ik heb alleen maar positieve reacties gehoord. En gelezen! Als je even googled op NPOX kom je terecht op tal van blogs die mooie reacties te horen geven.”

Ingebed
Het WAF beleefde alweer zijn derde editie, maar de samenwerking met het NPOX was nieuws. Beviel dat?
Absoluut, vindt Marwil. “Het WAF was er iets minder zichtbaar door en alles wat meer verspreid. Maar de inbedding in het grotere omroepgebeuren vind ik zelf heel positief. Sommige radiomakers vonden dat een verbetering, anderen konden hun collega’s iets moeilijker vinden en hadden het liever bij een radiobijeenkomst gehouden. Maar voor alles valt natuurlijk wel wat te zeggen. Radio staat niet op zich, maakt deel uit van een groter geheel en daar deed het gecombineerde NPOX en WAF festival recht aan.
Ook voor Ivo was het ‘dubbel’festival een succes. “Het was voor NPOX heel goed om WAF erbij te hebben. Radio blijft vaak onderbelicht als het over media in de volle breedte gaat, en dat konden we nu van meet af voorkomen. En tijdens de organisatie hebben we ook veel van WAF geleerd.”

Sprankelend
Voor Marwil was het aanvankelijk wel aftasten, zo’n festivalpartner. “Zo’n eerste keer moet je natuurlijk aan elkaar wennen. Een soort gezond wantrouwen van” wat heb ik nu eigenlijk aan jou, wat levert dit me op?” Maar ik moet zeggen: ik heb grote waardering voor wat het NPOX team heeft neergezet. Het sprankelende karakter van het festival, de goede en ontspannen sfeer, de leuke dingen om de inhoud heen zijn echt aan NPOX te danken. Daar hebben wij als WAF gewoon de tijd en de middelen niet voor. Wij zijn weer heel erg goed in inhoud, het neerzetten van een mooi programma. De focus op het vakmatige. De combinatie van de twee heeft wel iets unieks opgeleverd. Voor iedereen was wel iets leuks te vinden op dit gezamenlijke festival. Het was ook minder zwaar dan het afgelopen jaar omdat alles over twee dagen uitgesmeerd kon worden. Ook was er meer tijd voor ‘leuke’ dingen.”

Of die samenwerking er ook in de toekomst komt, blijft nog afwachten. Ivo: “Het is voor NPOX nog niet duidelijk of, dan wel hoe en wanneer er een vervolg gegeven wordt. De evaluatie is in volle gang. Misschien gaat NPOX een 2 jaarlijks evenement worden, maar evenzeer is het mogelijk, dat er mini-POX-en gaan komen: vaker, maar dan aanzienlijk kleiner.”

Prijzen
Bij de ‘leuke’ dingen van een festival, horen ongetwijfeld ook de prijzen die worden uitgereikt. Vier prijzen van de vakjury in evenzoveel categorieën, en twee publieksprijzen. Twee van die prijzen gingen naar R1J-ers, die we – uiteraard om hun reactie vroegen.

Mattijs van de Wiel, winnaar in de categorie ‘Sport’ met zijn reportage over het Iraakse voetbalteam dat de Asian Cup won, is blij met zijn award maar voelt zich een beetje schuldig tegenover collega’s die hem níet wonnen.
“Ik heb deze reportage ingestuurd omdat het van alles toevoegde aan een voetbalwedstrijd. De mannen uit het koffiehuis waren echt uitzinnig. Ik merkte het meteen bij binnenkomst: hier is heel veel meer aan de hand dan voetbalvreugde. En ik dacht dat dit aardig overkwam in de reportage. Het was een radioverhaal waar niet van tevoren al te veel over was nagedacht, en dat zijn meestal de leukste om naar te luisteren.” Toen hij hoorde dat hij gewonnen had “voelde me in eerste instantie bezwaard ten opzichte van mijn genomineerde collega’s die naast me zaten op de eerste rij. Ik weet hoe zij zich moeten voelen, omdat ik twee jaar geleden twee keer genomineerd was, maar zonder prijs naar huis ging. Op een of andere manier voelt dat dan toch rottig, terwijl zo’n prijs natuurlijk niet echt belangrijk is, en terwijl het al mooi is om daar te zitten.”
Overigens wist Mattijs al dat hij gewonnen had voordat de jury het officieel bekend maakte. “De winnaars werden op Radio 1 en op het intranet van de NOS bekend gemaakt tijdens de prijzenceremonie, en zoals het hoort was de radio sneller dan het nieuws! Ik voelde al allerlei felicitatie-sms-jes in mijn broekzak trillen terwijl de jury de winnaar nog niet bekend had gemaakt!”

Spontane ingevingen
Ook Bas Mesters was blij met zijn prijs in de categorie ‘Kort Nieuws”. Hij kreeg die voor zijn reportage over de nieuwe Fiat 500. “Ik heb deze reportage ingestuurd, omdat het de bijdrage was waar ik zelf het meeste plezier aan heb beleefd bij het maken. Het was een voorbeeld van een niet voorgeproduceerd item. Alles was het gevolg van spontane ingevingen. De Turijnse mama en ik jutten elkaar op en het werd een feestelijk uurtje samen in de cinquecento. Later heb ik haar de reportage ook toegemaild en ik ben van plan haar opnieuw te mailen om haar te melden dat ze in Nederland een prijs heeft gewonnen.
Eerlijk gezegd was ik helemaal niet bezig met de prijs, want een paar dagen eerder is mijn derde dochter Marieke Tiber geboren. Maar toen ik het hoorde was ik wel heel trots. Vooral omdat de jury niet vanwege het onderwerp, dat eigenlijk veel te licht is voor een prijs, maar vanwege de manier waarop het is gemaakt voor mij heeft gekozen.”

Hoogtepunt
We hoeven ons nauwelijks af te vragen wát voor Mattijs en Bas het hoogtepunt van de festivals was. Maar hoe is dat voor de organisatoren?
Ivo: “Voor mij persoonlijk was de afsluitende borrel een heerlijk moment. Het was een spannende klus om te doen, want de publieke omroep is inderdaad een pluriform gezelschap. Bij de borrel werden we van alle kanten gefeliciteerd, door programmamakers, radio, tv en internet, en door beleidsmakers en beslissers, van omroepen en de NPO. Hier bleek dat het festival voor elk wat wils had geboden (en misschien hier en daar een bruggetje heeft geslagen).” Maar eigenlijk, vindt Ivo, was héél NPOX een hoogtepunt. “Bijna 1500 mediamakers, (van alle omroepen, alle platforms en alle organisatieonderdelen) hebben twee dagen de gelegenheid genomen om met elkaar van gedachten te wisselen, over de ontwikkelingen in hun vakgebied, publieke media.”

Briljante radio
Voor Marwil was het hoogtepunt van het WAF “de masterclass van Kevin Marsh op dinsdagochtend. Deze directeur van het BBC college of journalism en voormalig hoofdredacteur van Today (hét nieuwsprogramma van de BBC) vertelde in anderhalf uur wat je nodig hebt om van nieuws briljante radio te maken. Heel knap hoe hij dat deed, alles kwam aan de orde: van microniveau (talent en creativiteit van radiomakers) tot en met macroniveau (visie, middelen en organisatie van management radiozenders en organisaties). Maar vooral hoe die niveaus zich tot elkaar verhouden. Het gaf een heel volledig beeld. Natuurlijk je hebt getalenteerde makers nodig, maar ook goede redacties die ze naar de goede plekken sturen, ruimte om inhoudelijke discussies te voeren, geld om daar tijd voor te hebben. Inspirerende bazen die mensen en programma’s de ruimte geven die ze verdienen en nodig hebben. En het besef dat radio een belangrijk nieuwsmedium is. Dat laatste lijkt vanzelfsprekend zegt Marsh, maar het probleem met radio is dat het te veel wordt gezien als ‘iets dat er gewoon toch wel is.’ Dat er altijd al was. Het gevaar is dat je er te weinig in investeert en dat je het ook zo kwijt kan raken omdat niemand het echt belangrijk vindt. Tot het verdwijnt en men zich dan realiseert dat iets belangrijks is verdwenen.
Er moet meer aandacht komen voor radio en ook meer waardering voor iets dat nu voor vanzelfsprekend wordt aangenomen. In die zin wordt radio vaak onderschat terwijl het nog altijd het medium is waardoor de meeste mensen het nieuws tot zich krijgen.”

Beter begrip
Natuurlijk zijn festivals als WAF en NPOX er niet alleen voor ‘het leuk’. Wat kunnen we zien als het belangrijkste resultaat van deze twee dagen?
Ivo: “Ik ben er van overtuigd dat dit heeft geleid tot een beter begrip voor de verschillende perspectieven en tal van praktisch realiseerbare, bijna voor de hand liggende ‘next steps’. Om er een paar te noemen: ned4u.nl, een marketingformat en portal voor de themakanalen, bedacht door 3 fantastische meiden van BNN en de VARA; breaktv, een idee voor rijke narrowcasting op middelbare scholen; NPOtogo, een van de uitkomsten van de door Berenschot begeleide masterclass voor studentenverenigingen; een fonds voor de financiering van de follow up die nodig is om door uitzendingen opgeroepen reacties en maatschappelijke dynamiek te kunnen financieren, zodat programmamakers als Maartje Nevejan, Sunny Bergman, Ingeborg Beugel en Teun van de Keuken niet op eigen kosten de zaaltjes en scholen in het land hoeven te bezoeken om lezingen te geven, of op eigen kosten een website te bouwen waar kijkers hun reacties en interactie kwijt kunnen. Dat hoort allemaal bij de beweging van zenden naar communiceren, een analyse van Kevin Marsh. En wat dat communiceren betreft: het gesprek met jongeren in de Einsteingeneratie, onder de fantastische moderatie van Dolf Jansen was geweldig, maar ook het speeddaten met de net- en zendermanagers mocht er zijn!”

Veel goeds
Ook het WAF heeft veel opgeleverd, vindt Marwil Straat. “Het bijeen brengen van radiojournalisten uit het hele Nederlandse taalgebied. Er was een zeer gemeleerd gezelschap komen opdraven; van regionaal tot Vlaams. Van landelijk tot commercieel. Noem maar op. Studenten en oude rotten uit het vak. En ook heel veel jonge mensen, verrassend veel jongeren. Dat geeft het gevoel: radio is springlevend.
Dat gevoel had ik dit jaar meer dan ooit. Dat er zoveel leuke, goede en gedreven radiojournalisten zijn. Dat belooft veel goeds voor de toekomst.”