Fanlog Radio 1 Journaal

door Jaap Vergouwen

Voor ons is Blijdorp de basis. Eef is er geboren en groeide er op, ik ging er logeren bij oma. Alle ontdekkingstochten door Rotterdam begonnen dus in Blijdorp.

Zo begint het stadswandelboekje dat Astrid schreef samen met haar vader Eef. En zo ook is de toon gezet, want het is niet alleen wandelen geblazen in deze tour de Rotterdam, tegelijk is het familiegeschiedenis – ervaringen van grootvader op vader op dochter, beginnend in Blijdorp, waar de wieg stond van de familie Kersseboom.
Een persoons- en herinneringsgebonden informatieve zwerftocht door de straten, buurten en havens van de Maasstad. Zoals in de jaren dertig het kleine jongetje Eef aan de hand van zijn opa door de stad dwaalt, nu voortgezet naar onze tijd, samen met Astrid.

Terwijl hij opgroeit ziet Eef de stad veranderen. Door het bombardement in mei 1940, maar vooral door alle pogingen om na de oorlog nog iets van Rotterdam te maken. Hij ziet de opbouw en het steeds weer afbreken, vertelt over de mixage van melancholie en optimisme, terug te vinden in de vaak onnavolgbare bouwpatronen van de stad.
Grote namen passeren daarbij de revue, Pieter Caland, ontwerper van de Nieuwe Waterweg, architecten als Kleiboer, Witteveen, Kromhout, Dudok, Blom, Brinkman en Van der Vlugt – sleutelfiguren in het met zoveel elan opgetimmerd stadsaanzicht.

Om en om nemen vader en dochter in kleine afgeronde hoofdstukken het woord, om ieder vanuit eigen perspectief de historische en architectonische bijzonderheden van de gebouwen, pleinen, kerken en passages uit de doeken te doen. Vader Eef is het die bij mij als lezer dan doorprikt met ontboezemingen als:
Aan de overkant, op de hoek van de Aert van Nesstraat, bevindt zich nog steeds hotel Atlantis. Op de begane grond, waar nu een herenmodezaak is gevestigd, was vroeger een grand café. Daar trad op zondag een zigeunerensemble op met een Hongaarse danseres die rode laarzen droeg. Later op de middag musiceerde er een strijkje, met heren in zwarte pakken.
Ogenschijnlijk kleine mijmeringen en Alles Vergängliche ist nur ein Gleichnis, toch geven juist deze noties het boekje het charmant reliëf dat doet uitstijgen boven de traditionele stadsgids … Hongaarse danseres met rode laarzen, verre droom, komt niet terug.
Astrid, veel jonger, is iets zakelijker; nauwkeurig beschrijft zij aan de hand van kaartjes en foto’s wat in haar blikveld komt en geeft ons een overvloed aan relevante en boeiende historische informatie. Astrid weet wat goed schrijven is.

We lopen mee door Blijdorp, door de binnenstad, langs de Coolsingel, de Veerhaven, over de Kop van Zuid, via Hillegersberg en weer terug. Voor de niet-Rotterdammer zoals ik, bekende namen maar vaak onbekende oorden. Totdat je met de Kersseboompjes in de hand plotseling perspectief gaat zien in deze getekende stad, waar de grenzen van de oorlogsbrand nog steeds zichtbaar zijn en waar met vallen en opstaan met mislukte en geslaagde projecten een zo dynamische metropool is ontstaan.

In het voorbijgaan kom je als lezer veel te weten over de typische en voor buitenstaanders dikwijls zo ongrijpbare Rotterdamse atmosferen. De bijnamen bijvoorbeeld, Rotterdammers zijn er meester in. Het Pijpenrek voor de oude C&A, de kist van Quist voor de moderne schouwburg, Nakie van Blakie – de ABN bank aan de Blaak, Jan Gat en Harteloze Hendrik voor het Zadkine beeld. Belangrijke details voor wie wil proeven en niet alleen feitelijke kennis opdoen.

Informatie, anecdote en herinnering is de combinatie die dit boekje zo uitermate verteerbaar maakt, lichtvoetig, intiem bijna, met scherp oog voor het rustieke detail en zonder hoogdravendheid of overdreven Rotterdam-chauvinisme.
Ben je gevoelig voor de familietouch en wil je de stad iets meer dan oppervlakkig leren kennen – betere gidsen en vooral aardiger Rotterdammers dan Eef en Astrid kun je je niet wensen.
Kleine kritiek, de afbeeldingen zijn niet altijd even helder afgedrukt – wat toch wel essentieel is voor een uitgave die zo sterk leunt op het fotomateriaal.

Astrid en Eef Kersseboom, Rotterdam aan de hand van mijn (groot)vader; verhalen over de Maasstad. Uitgeverij Conserve. ISBN 978 90 5429 283 8. Omslagfoto: Sacha de Boer.