Fanlog Radio 1 Journaal

door Hansje Hardenberg

We hebben gestemd. De uitslagen zijn bekend – al mogen het geen “uitslagen” heten, maar iets als “definitieve prognoses” of “voorspellingen” om ruzie met Europa te voorkomen. Pas vanavond mogen de uitslagen uitslagen heten.
Wat ook bekend is: het opkomstpercentage. De 36,5% is, hoewel het er aanvankelijk beter uitzag, toch lager dan in 2004. Europa lééft niet bij de gemiddelde Nederlander.

De NOS wist dat eind mei al, zo bleek uit het persbericht dat werd rondgestuurd.
Televisiekijkers haken massaal af zodra het over de Europese verkiezingen gaat. Dat werd vanavond (29 mei – HH) bekend gemaakt door kijkcijferexpert René van Dammen in NOS Met het Oog op Morgen. In opdracht van dit radioprogramma maakte hij een analyse van het kijkgedrag bij berichtgeving over de Europese verkiezingen.

Overigens heeft de NOS zich door die ontmoedigende conclusies niet laten weerhouden van ruime aandacht voor de verkiezingen. Multimediaal, zoals het de omroeporganisatie tegenwoordig betaamt.

Weblog Europa
In het “Weblog Europa” begon de campagne al op 25 april Toen verscheen daar het eerste gastlog van een Europees kopstuk. Hans-Gert Pöttering, voorzitter van het Europees Parlement mocht het spits afbijten met een bijdrage. Maar ook vooraanstaande Nederlandsers, zoals Neelie Kroes, Wouter Bos en Jan Peter Balkenende schreven een oproep om toch vooral te gaan stemmen en benadrukten hoe belangrijk en onmisbaar Europa is, ook voor ons land. Daarnaast schreven buitenlandcorrespondenten en politiek redacteuren veel en verhelderende logjes.

Standplaats Zundert
Ook op radio en televisie pakte de NOS de Europese verkiezingen groots aan. Soms op voorspelbare en traditionele manier - zo waren er uiteraard de bekende debatten tussen fractieleiders en lijsttrekkers. Maar soms ook verrassend en vernieuwend. Oók in “ons” Radio 1 Journaal.

Zoals bijvoorbeeld de prachtige reportagereeks van Tijn Sadee vanuit “standplaats Zundert”. Het grensdorp is, zo hoorden we van hem in de tweede helft van mei, eigenlijk een soort “Europa in het klein”, dankzij de locatie – ingeklemd tussen Nederland en België – en de vele werknemers uit Oost-Europa die er zijn neergestreken. Een gemeente die gekenmerkt wordt door onderlinge strijd en verdeeldheid, maar tegelijkertijd door een sterke gemeenschapszin. Al wandelend door het dorp en pratend met de inwoners, laat Tijn ons horen wat de knelpunten en de winstpunten van Europa zijn.
Over zijn ervaringen daar schrijft hij overigens ook prachtige bijdragen op datzelfde Weblog Europa:
Zundert. Wie bedacht ooit die naam die zindert? Dorp van bloemencorso en Sauna Diana. Links de Hema, rechts de Maroc Bazar – het nieuwe Europa in miniatuur. Sinds de uitbreiding van de Europese Unie leven Brabanders en Oost-Europese nieuwkomers er op een kluitje. Begríjpen doen ze elkaar niet altijd. Maar tegelijk kunnen ze niet zónder elkaar.

Interviews en reportages
Naarmate de verkiezingen dichterbij komen, wordt de frequentie van “Europese” items in het Radio 1 Journaal opgevoerd. De laatste twee weken voor die 4e juni, mag elke ochtend rond kwart voor negen een kandidaat van een “kleine” partij zijn of haar zegje komen doen, stevig aan de tand gevoeld door de presentatoren (ook daarover is een bijdrage te lezen op Weblog Europa). En elke middag horen we een reportage uit een van de lidstaten, waar de verkiezingskoorts ook onmiskenbaar toeneemt.
Op 31 mei mondt het Europa-spektakel van de NOS uit in het grote lijsttrekkersdebat. Op de radio én op het digitale kanaal Politiek24, onder leiding van Bert van Slooten en Chris Ostendorf. Dat, ondanks de inzet van de presentatoren, net zo min tot leven wil komen als de interesse van de gemiddelde Nederlander.

Alles uit de kast
Wat het allemaal heeft opgeleverd, wordt duidelijk op de uitslagenavond. Eén grote winnaar en heel veel verliezers. In een avondvullende uitzending – met alweer “politiek dier” Bert van Slooten, nu bijgestaan door Michiel Breedveld – blijkt dat er weliswaar flinke verschuivingen zijn, maar vooral dat de kiezers het opnieuw in groten getale hebben laten afweten.
Dat kun je de NOS onmogelijk verwijten. De redacteuren, verslaggevers, correspondenten en presentatoren hebben alles uit de kast getrokken om ons – de luisteraars – het belang van Europa en de Europese verkiezingen duidelijk te maken. Dat het ze niet is gelukt, lijkt mij eerder het falen van de politiek – óf van die grote onbekende: de gemiddelde Nederlander,  die wél graag zijn stem laat horen als het gaat om klagen en mopperen, maar niet in het Europese stemhokje.